Home » Báo chí » NGHĨ VỀ THƯ CỦA NHÀ THƠ HỮU THỈNH VÀ THƯ TRẢ LỜI CỦA NHÀ VĂN PHAN NHẬT NAM.

NGHĨ VỀ THƯ CỦA NHÀ THƠ HỮU THỈNH VÀ THƯ TRẢ LỜI CỦA NHÀ VĂN PHAN NHẬT NAM.

NGUYỄN TRỌNG TẠO

Câu chuyện này đang gây sự chú ý của giới văn chương cả trong nước và hải ngoại. Lá thư của nhà thơ Hữu Thỉnh với tư cách là Chủ tịch hội Nhà Văn VN mời nhà văn Phan Nhật Nam về nước giao lưu với các nhà văn nhân dịp tổ chức “Cuộc gặp mặt Mùa Thu Hà Nội cùng những giá trị bền vững của tâm hồn Việt… trong khuôn khổ một cuộc gặp mặt của Hội Nhà văn Việt Nam với các nhà văn Việt Nam đang sống và làm việc tại nước ngoài”; và lá thư từ chối lời mời này của nhà văn Phan Nhật Nam.

Theo tôi nghĩ, Hữu Thỉnh (1942) và Phan Nhật Nam (1943) là hai nhà văn lính cùng thời, cùng thế hệ ở 2 trận tuyến đối lập trong chiến tranh. Trong cuộc chiến, tất nhiên là hai bên mang 2 ý thức hệ khác nhau, 2 lý tưởng khác nhau. Và cuộc chiến đẫm máu đã xảy ra. Văn chương cũng vậy, cả 2 văn tài đều viết theo lý tưởng của mình. Và cả 2 người đều nổi tiếng. Chiến tranh kết thúc, cả 2 văn tài này cũng có những số phận khác nhau. Hữu Thỉnh được đi học tiếp và trở thành người lãnh đạo hội Nhà văn VN. Phan Nhật Nam bị cầm tù 9 năm rồi sang Mỹ theo diện HO, thành công dân Mỹ và vẫn tiếp tục viết văn. Mỗi người đều đeo đuổi sự nghiệp văn chương của mình.

Cái đau nhất là sau thống nhất đất nước, dân tộc chưa hòa giải được để lòng người Việt trên khắp thế giới này “qui về một mối”. Lỗi ở đâu, lỗi ở ai, sau hơn 4 thập niên, các nhà văn đều biết. Và dù hận thù có kinh hoàng đến đâu từ cả 2 phía, thì điều lớn hơn là đều mong cho “nước nhà thống nhất lòng người”.

Tôi cho rằng, hệ thống chính trị/thể chế đã quá lạc hậu với thời cuộc và lương tâm dân tộc sau thống nhất, nhưng việc đó không chỉ do hệ thống, mà chính lòng tự ái hay tự trọng quá lớn của bên thắng bên thua sau cuộc chiến đã làm lóa mắt tất cả. Và hận thù lúc này hay lúc khác vẫn chưa lu mờ trong khi các ý thức hệ vẫn còn tồn tại.

Tôi nghĩ, các tài năng văn chương lớn bao giờ cũng vượt qua tất cả những điều đó, để mang tới cho dân tộc Việt Nam những tác phẩm được người Việt và cả thế giới yêu thích – đó là tinh thần nhân văn cao cả.

Chỉ có những nhà văn không cố chấp mới nắm tay nhau đi tới bến bờ mới của tương lai.

Một lời mời là thiện chí. Một lời từ chối cũng không thiếu thiện chí. Nhưng nếu tất cả các nhà văn 2 phía (quá khứ) đều không mời nhau, không bắt tay nhau, thì đó là sự kéo lùi tương lai về hiện tại, thậm chí về quá khứ.

Đã có 11 phi công Mỹ ném bom Việt Nam đã tới Việt Nam gặp gỡ giao lưu đầy thiện chí; và ngược lại, 11 phi công VN đã tới Mỹ trong sự chào mừng hoan hỉ. Họ nói, ngày xưa tìm cách tấn công nhau trên bầu trời, còn giờ đây là những cái bắt tay thân thiện và khâm phục.

Chả lẽ các nhà văn lại từ chối nhìn mặt nhau. Thật xấu hổ với những “giặc lái” đã trở thành bè bạn.

Ngày xưa, chúng ta đã xẻ chiến hào trên chiến trường, trong văn học, giờ đây lại đào thêm hố sâu ngăn cách giữa các nhà văn, thì còn là nhà văn nữa hay không?

Vì thế, tôi không thích lá thư của nhà văn Phan Nhật Nam, dù anh đòi hỏi nhiều điều mà theo tôi, tất cả các nhà văn chúng ta cần phải làm chứ không chỉ hệ thống chính trị/thể chế hiện thời. Vì điều đó không chỉ anh Nam biết và muốn. Chúng tôi cũng vậy thôi, thậm chí đã nghĩ từ rất lâu và đã viết. Nhưng anh là nhà văn thì anh cũng nên coi những nhà văn khác đều có sứ mệnh như mình. Sứ mệnh này đâu phải chỉ riêng anh.

Và tôi biết nhiều nhà văn nổi tiếng hải Ngoại cũng có thể nghĩ như anh, nhưng họ đã vượt qua cái lằn ranh suy nghĩ ấy. Họ sẽ về gặp mặt với các nhà văn trong nước để tận hưởng những ý nguyện của nhau: Văn chương vì con người, vì dân tộc và vì thế giới.

Tôi tôn trọng ý kiến anh Nam, nhưng tôi không nhất trí với anh. Tôi chỉ nhất trí một điều, anh về hay không về, đó là quyền của riêng anh.

Và lời mới của Hữu Thỉnh, theo tôi vẫn là một lời mời có ý nghĩa sâu xa và đáng tôn trọng trong thời điểm lịch sử này.

Nhớ cách đây 2 năm, trong lễ đón Xuân của Hội Nhà Văn VN, tôi có phát biểu, nên có một/nhiều cuộc gặp gỡ giữa các nhà văn trong nước và hải ngoại, đặc biệt là các nhà văn trước đây từng là “đối phương” của nhau, và tôi đã đọc hai câu thơ cười ra nước mắt của nhà thơ Anh Ngọc (một người lính Bắc Việt tham chiến Quảng Trị):

“Ta già, địch cũng già rồi
Dắt nhau đến trước ông Trời phân bua
Trời cười đã biết hay chưa
Thắng thua thì cũng đều thua ông Trời”.

P/S Đọc đầy đủ bài thơ của Anh Ngọc:
https://nhathonguyentrongtao.wordpress.com/…/ta-gia-dich-c…/

*

THƯ CỦA NHÀ THƠ HỮU THỈNH GỬI NHÀ VĂN PHAN NHẬT NAM

Nhà thơ Hữu Thỉnh

Thưa anh,

1- Để đỡ đường đột, xin giới thiệu. Tôi là Hữu Thỉnh, người từng đọc anh đã lâu, hiện nay đang làm việc tại Hội Nhà văn Việt Nam. Tôi mới gặp Thụy Kha vừa ở bên ấy về, cho biết có gặp anh và hai người đã từng cùng nhau uống bia vui vẻ. Đấy quả là một sự kiện bất ngờ thú vị. Với dư âm của các cuộc gặp ấy, tôi viết thư này thăm anh và bày tỏ nguyện vọng “tái bản” cuộc gặp ấy, và di chuyển nó về quê nhà với quy mô rộng hơn, thời gian dài hơn trong khuôn khổ một cuộc gặp mặt của Hội Nhà văn Việt Nam với các nhà văn Việt Nam đang sống và làm việc tại nước ngoài. Đây là một cuộc hội ngộ mà chúng tôi mong mỏi từ lâu, nay mới có thể thực hiện được. Với ý nghĩa cao cả, góp phần làm giàu các giá trị truyền thống của dân tộc, xứng đáng để chúng ta vượt qua mọi xa cách và trở ngại, cùng ngồi lại với nhau trong tình đồng nghiệp. Tôi chờ đợi được anh chia sẻ điều đó và chân thành mời anh tham gia sự kiện nói trên.

Anh Nam ơi, tôi muốn nói thêm rằng, chúng ta đều không còn trẻ nữa. Tôi hình dung cuộc gặp này là rất có ý nghĩa cho những năm tháng còn lại của mỗi chúng ta. Tôi cũng dự đoán rằng, có thể có những khó khăn. Nhưng từ trong sâu thẳm thiên chức nhà văn, chúng ta cùng chọn Dân Tộc làm mẫu số chung để vượt qua tất cả.

2- Cuộc gặp mặt dự kiến sẽ diễn ra từ 20 đến 25 tháng 10 năm 2017 tại Hà Nội và một số địa phương ở phía Bắc. Trường hợp anh Nam, Ban tổ chức sẽ lo chi phí toàn bộ đi về và thời gian tham gia Cuộc gặp mặt. Vì là lần đầu, còn nhiều bỡ ngỡ, xin anh vui lòng lấy vé giúp và cho biết thời gian chuyến bay để chúng tôi ra đón anh tại sân bay Nội Bài. Quá trình chuẩn bị có gì cần trao đổi, xin anh cho chúng tôi biết sớm.

3- Ngay sau khi được hồi âm của anh, tôi sẽ gửi giấy mời chính thức cùng chương trình của Cuộc gặp mặt. Mùa Thu Hà Nội cùng những giá trị bền vững của tâm hồn Việt đang chờ đón Cuộc gặp mặt của chúng ta.

Chúc anh sức khỏe, may mắn, gia đìnhh hạnh phúc và mong sớm nhận tin tốt lành.

Hà Nội 1/9/2017
Hữu Thỉnh

_____

THƯ PHAN NHẬT NAM HỒI ĐÁP HỮU THỈNH

Nhà văn Phan Nhật Nam

Qua địa chỉ điện thư cô Đào Kim Hoa
Phụ Tá Ngoại Vụ Hội Nhà Văn

Tôi, Phan Nhật Nam, nguyên là một sĩ quan cấp Đại Úy Hiện Dịch Thực Thụ thuộc Sư Đoàn Nhẩy Dù/ Quân Lực VNCH gởi đến Ông Hữu Thỉnh, Chủ Tịch Hội Nhà Văn Hà Nội để trả lời thư đề ngày 1 tháng 9, 2017 qua điện thư của cô Đào Kim Hoa.

1-Từ vị thế một quân nhân thuộc đơn vị tác chiến của Quân Lực Miền Nam như trên vừa kể ra, với tính khách quan, độc lập của người không liên hệ đối với sinh hoạt của giới văn hóa, học thuật trong nước, ở Hà Nội trước, sau 1975. Tôi có thư nầy để trả lời mời gọi mà ông Hữu Thỉnh đã trực tiếp gởi đến cá nhân tôi nhằm thực hiện tiến trình gọi là “Hòa Hợp Hòa Giải”. Câu trả lời trước tiên, dứt khoát là: Tôi xin được hoàn toàn từ chối sự mời gọi vì những lẻ…

2- Là một người sinh trưởng từ thập niên 1940, tiếp sống qua hai cuộc chiến 1945-1954; 1960-1975, thực tế lịch sử, chiến tranh, xã hội Việt Nam trước, sau 1975 đã cho người lính chúng tôi xác chứng: KHÔNG HỀ CÓ CHỦ TRƯƠNG HÒA HỢP HÒA GIẢI từ người/ chủ nghĩa/ chế độ cộng sản trong lý thuyết cũng như qua sách lược hành động.

3-Từ thực tiễn của #2 thêm kinh nghiệm mà bản thân cá nhân là một đối tượng thụ nạn của thành phần gọi là “Ngụy Quân-Ngụy Quyền” thuộc chế độ Quốc Gia Việt Nam (1948-1954); Việt Nam Cộng Hòa (1955-1975) đến hôm nay vẫn tiếp tục bị miệt thị, xuyên tạc, và triệt hạ dẫu chiến tranh đã chấm dứt từ 1975.

4- Trong tình thế chung nhất của #2; #3, chắc chắn rằng không thể nào thực hiện được “Hòa Hợp Hòa Giải” như thư ông Hữu Thỉnh đề nghị! Cũng bởi, giới Nhà Văn chính là đối tượng hàng đầu bị bách hại đối với tất cả chế độ cộng sản Đông-Tây. Lịch sử đẫm máu 100 năm của chế độ cộng sản từ 1917 đến nay như một vũng tối ghê rợn phủ chụp lên lương tri nhân loại. Hỏi thử buổi gặp mặt tháng 10 tại Hà Nội (cho dẫu thực lòng đi nữa) sẽ gây được tác dụng gì? Nhà Văn? Nhà Văn Việt Nam đích thực là những ai? Nhưng đây không phải là vấn đề của cá nhân tôi – Trước sau chỉ là một Người Lính-Viết Văn. Cũng bởi, tôi chưa hề nhận Chứng Chỉ Giải Ngũ của Bộ Quốc Phòng/ VNCH cho dù đã không mặc quân phục từ 1975.

5- Cuối cùng, với bản chất đơn giản, chân thật của một Người Lính, tôi có một đề nghị như sau: Để thực hiện tinh thần và nội dung “Hòa Hợp, Hòa Giải Dân Tộc” như lá thư mời của ông Hữu Thỉnh đã đề cao. Hệ thống cầm quyền, cụ thể thành phần cán bộ làm công tác văn hóa, học thuật, truyền thông, báo chí… dưới chỉ đạo của Bộ Chính Trị Trung Ương Đảng nơi Hà Nội chấm dứt, điều chỉnh MỘT CÁCH THÀNH THỰC danh xưng miệt thị “Ngụy Quân/ Ngụy Quyền” trong tất cả sử liệu, văn khố, tài liệu giáo khoa, văn thư hành chánh, sinh hoạt xã hội… Cụ thể hơn hãy chấm dứt cách biểu tình với lời hô “Đả đảo Thương Phế Binh VNCH!!” như đã xẩy ra nơi Dòng Chúa Cứu Thế Sài Gòn!

Hãy nhìn lại… Thương phế binh VNCH là những lão nhân phế binh, thương trận đã không được sống với dạng Con Người từ 30 Tháng 4, 1975. Hãy để cho Người Lính QLVNCH còn sống sót và gia đình được trở lại Miền Nam sửa sang phần mộ Chiến Hữu nơi Nghĩa Trang Quân Đội Biên Hòa là nơi giới cầm quyền Hà Nội chủ trương phá bỏ một cách có hệ thống, dẫu người chết gần nửa thế kỷ qua không thể nào đe dọa đối với Chế độ XHCN!

Xin hãy “Hòa Hợp Hòa Giải” với những người đã chết. Với người đang cố sống sau thảm họa Formosa, Nghệ An. Hãy hoà hợp, hòa giải với “Khúc ruột ở trong nước” trước. Khi ấy không cần mời, chúng tôi “Khúc ruột ngàn dặm” sẽ về. Về rất đông. Người Viết Văn – Lương Tri và Chứng Nhân của Thời Đại sẽ VỀ. TẤT CẢ CÙNG VỀ VIỆT NAM.

Kính thư,
Người Lính-Viết Văn,
Công Dân Mỹ gốc Việt,
Phan Nhật Nam
Washington DC, 9 Tháng 9, 2017

7 thoughts on “NGHĨ VỀ THƯ CỦA NHÀ THƠ HỮU THỈNH VÀ THƯ TRẢ LỜI CỦA NHÀ VĂN PHAN NHẬT NAM.

  1. Joseph Nguyen viết:

    Tôi nghĩ nếu anh Tạo đứng ra mời , hay một nhóm văn nghệ sĩ độc lập mời nhau tụ họp , thì sự kiện đã khác việc ông Hữu Thỉnh mời. Xin lưu ý giới văn nghệ sĩ ở thế giới bên ngoài hầu hết là độc lập , họ có thể là thành viên một khuynh hướng nào đó, nhưng thường không thuộc một Đoàn Thể văn học nào cả. Ngay cả anh Tạo nếu phải mặc…đồng phục để làm nhà văn thì chắc anh cũng không vui lắm.

    Dù sao hai ông HT và PNN đã đối đáp với nhau rất nhẹ nhàng , khác với những comments ” máu lửa / mất còn ” trên mạng xã hội là quí rồi ….

  2. Nguyễn Trọng Thắng viết:

    Chính ông Phan Nhật Nam mới là người bảo thủ, người còn mang nặng sự thù hận, ông không nên từ chối lời mời chân thành và hết sức thiện chí của người đại diện cho giới nhà văn Việt nam, nơi ông đã từng sinh ra lớn lên, từng được chứng kiến cảnh nước mất nhà tan, do ai chắc ông đã hiểu. Thời gian đã qua đi gần nửa thế kỷ rồi mà ông vẫn chưa tỉnh ngộ và vẫn còn cố chấp. Biết rằng cũng rất khó đồng quan điểm, vì do nhiều nguyên nhân, nhưng theo tôi cái chính là do sự mặc cảm và lòng tự ái quá lớn của cả bên thắng bên thua sau cuộc chiến đã làm cho người ta có những suy nghĩ lệch lạc. Nói như nhà văn Trọng Tạo tôi hoàn toàn nhất trí:”Cái đau nhất là sau thống nhất đất nước, dân tộc chưa hòa giải được để lòng người Việt trên khắp thế giới này “qui về một mối”. Lỗi ở đâu, lỗi ở ai, sau hơn 4 thập niên, các nhà văn đều biết. Và dù hận thù có kinh hoàng đến đâu từ cả 2 phía, thì điều lớn hơn là đều mong cho “nước nhà thống nhất lòng người”. Nếu ai cũng suy nghĩ như ông thì bao giờ mới có được sự hoà hợp dân tộc và thống nhất được lòng người.
    Trong tình hình hiện nay, không phải chỉ có những nhà chính trị xã hội mà cả những nhà văn yêu nước chân chính cũng sẽ vượt qua tất cả những mặc cảm của quá khứ để có thể ngồi laị với nhau bàn chuyện tương lai của đất nước, những tài năng văn chương phải có trách nhiệm mang về cho dân tộc Việt Nam những tác phẩm được người Việt và cả thế giới yêu thích, đó là tinh thần nhân văn cao cả của người Việt. Chỉ có những nhà văn không cố chấp mới nắm tay nhau đi tới bến bờ mới của tương lai. Vậy thì tại sao lời mời rất thiện chí của Nhà văn Hữu Thỉnh ông lại từ chối. Ông nên suy nghĩ lại để có quyết định thật đúng đắn.

    1. Mai Sĩ Sô viết:

      Chiến tranh Nam Bắc đã chấm dứt hơn 40 năm rồi . Ông Phan nhật Nam là nhà văn VNCH từ chối lời mời của ông Hữu Thỉnh cũng có cái lý của nó . Nếu một nhóm nhà văn thân hữu trong nước tổ chức và gởi thư mời các nhà văn hải ngoại thay vì đích thân ông đương kim chủ tịch hội nhà văn Việt Nam mời ,tôi nghỉ , câu chuyện nó sẽ đi theo một hướng khác nhẹ nhàng hơn. Bởi ai cũng biết rõ cái hội quốc doanh nầy và bản thân ông chủ tịch của nó lâu nay có nhiều tai tiếng không thơm tho gì . Có lẽ phần lớn những người tham gia trong cuộc xung đột vừa qua sinh sống ở nước ngoài đều có nguyện vọng trở về quê hương ,đoàn kết trong tình anh em đồng bào xây dựng lại đất nước. Nhưng thế chế độc tài phản động nầy vẫn còn cai trị thì ít ai nghỉ rằng sự trở về của mình nó sẽ có một ý nghĩa nào đó . Anh Nguyễn Trọng Tạo có đề cập các nhà văn, hiểu theo nghĩa người đi trước và dẩn dắt dư luận ,phải chủ động tạo ra chuyễn biến tích cực hòa hợp dân tộc chứ không chờ Nhà nước . Nói như thế có quá lạc quan không, bởi lãnh vực văn hóa tư tưởng ở Việt Nam hiện nay vẫn nằm dưới sự điều khiển của ban Tuyên Giáo TW đảng ,nhất nhất phải tuân theo chỉ đạo ?

  3. Thông viết:

    Các anh nói hay lắm có làm được không? văn học không có vùng cấm. Trong cuộc gặp này, Anh Nam nói lên những gì anh muốn nói hay bị kiểm duyệt từng lời, từng câu? Đối với người chết các anh còn không tha thì làm sau tạo lòng tin với người sống. Tôi vượt biên bằng tàu. Nhiêù cô, cậu du học sinh học chung con tôi còn chưa hiểu “thuyền nhân tỵ nạn” là gì và tại sau. “định hướng” làm đầu óc con người hạn hẹp hơn.

  4. VĂN THÀNH.HN viết:

    Tôi hoàn toàn hông đồng ý với ông Phan Nhật Nam. Là nhà văn , nhưng ông quá nặng với lối tư duy cũ ỹ, là thù hận, mặc cảm và bảo thủ . Vừa qua,cuộc chiến tranh Vn đã được người Mỹ thể hiện qua bộ phim “Vietnam War” . Qua bộ phim này tôi thấy từ tổng thống đến người lính và dân thường Mỹ đều ân hận với những gì mà họ gây ra cho nhân dân VN. Trong hi đó, ông Phan Nhật Nam chưa nhận thức được việc thống nhất tổ quốc đánh đuổi xâm lược là nhiệm vụ thiêng liêng của mỗi người dân Vn thời đó. Chỉ riêng điều này Đảng csVn cũng đáng được tôn vinh như Vua Đinh Tiên hoàng xưa dẹp 12 sứ quân để thống nhất thành một nước Đại Cồ Việt hùng mạnh, được toàn dân Vn coi là anh hùng dân tộc.
    Lời mời ông Phan Nhật Nam về nước của ông Hữu Thỉnh hổng đắt, thật phí tâm!

  5. phung viết:

    hay nhin that ky de biet Huu Thinh la ai ?

  6. Bill Nugent viết:

    Có lẽ ông Nguyễn Trọng Thắng đọc lướt qua thơ trả lời của ông Phan Nhật Nam nên mới cho PNN là “bảo thủ”, “nặng sự thù hận”, “chưa tỉnh ngộ và vẫn còn cố chấp”… Tôi thiển nghĩ:
    1. Nếu đọc lại hai đoạn cuối trong thư của PNN ta mới hiểu lý do sâu xa của sự từ chối “hòa hợp hòa giải” này. Ông PNN còn muốn “TẤT CẢ CÙNG VỀ VIỆT NAM” cơ mà!
    2. Hòa hợp hòa giải với một nhóm người (các nhà văn miền Nam cũ) chẳng lẽ quan trọng đến độ đảng và nhà nước quên làm điều này với cả hàng triệu người (các thương binh, binh lính, cán bộ, công chức… và dân miền Nam cũ)?
    3. Nước Mỹ sau cuộc Nội chiến Nam Bắc 1861-1865 dù không có sự lãnh đạo sáng suốt của một đảng CS quang vinh mà đã biết hòa giải ngay từ ngày ngưng chiến còn Việt nam sao phải đợi đến bây giờ mới lo “lòng người Việt trên khắp thế giới này “qui về một mối””?

Trả lời

Thư điện tử của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *

*
*