Home » Báo chí » VÌ SAO NĂM 2005 TÔI THÔI LÀM BÁO THƠ

VÌ SAO NĂM 2005 TÔI THÔI LÀM BÁO THƠ

Nhà thơ Nguyễn Trọng Tạo và Báo Thơ, Xuân 2014

NTT: Tôi được mời làm báo Thơ của Hội Nhà văn từ đầu 2003, nhân sự kiện ra đời Ngày Thơ Việt Nam. Thực ra thì từ năm 1994 tôi đã đề nghị Hội nên ra báo Thơ, và năm 1997 tôi đã cùng nhà thơ Hữu Thỉnh (Phó Tổng thư ký thường trực Hội kiêm TBT báo Văn Nghệ) tổ chức cuộc họp bàn chuyện ra báo. Ra một tờ báo Thơ ở một “Nước Thơ” (chữ của Ngô Thì Nhậm) mà khó thế đấy. Và mãi đến 2003 báo thơ mới chính thức ra đời gồm 24 trang với nhiều chục chuyên mục hấp dẫn. Nhưng chỉ sau 2 năm, khi mà báo Thơ đang thời kỳ “rực rỡ” nhất thì tôi cực chẳng đã, phải rời bỏ nó. Hôm nay tình cờ lướt tìm kiếm trên google gặp bài tôi trả lời phỏng vấn của báo Thể Thao & Văn Hoá (25/2/2005), đọc lại “hơi bị” xúc động. Xúc động bởi vì thời ấy báo Thơ đang in “công khai” 24 trang với số lượng 15.000 bản, còn sau đó nó đã trở thành một tờ tạp chí Thơ “bí mật” không mấy ai nhìn thấy. Tôi post lại bài này lên đây, hy vọng đâu đó có thể làm một tờ báo Thơ mới cho toàn dân đọc. Dưới đây là bài trả lời PV báo Thể Thao & Văn Hoá do nhà báo Đoàn Ngọc Thu thực hiện.

VÌ SAO NGUYỄN TRỌNG TẠO THÔI KHÔNG LÀM BÁO THƠ?

Thể thao & Văn hóa, số 16, ngày 25/2/2005

Hai năm qua (2003 -2004), nhà thơ Nguyễn Trọng Tạo là người phụ trách Báo Thơ (phụ san báo Văn nghệ, Hội Nhà văn). Tuy nhiên gần đây, anh đột ngột tuyên bố: “dừng”! Giới văn nghệ bị hẫng, đồn đại rằng anh quá mệt mỏi; có ý kiến lại cho rằng anh được đãi ngộ không xứng đáng. Dưới đây là những tâm sự của anh với phóng viên báo Thể thao & Văn hóa.

– Anh có thể cho biết nguyên nhân nào khiến anh “rửa tay gác kiếm” ngoảnh mặt với báo Thơ sau quãng thời gian gắn bó đến vậy?

– Cho đến hết tháng 12/2004 thì chúng tôi đã làm được 18 số báo thơ, theo tôi con số này là vừa đủ thanh xuân. Duy tâm một chút, 1+ 8 = 9 là số đẹp thể hiện sự vĩnh cửu… (cười). Nói vui vậy, chứ tôi “thôi” là bởi 2 lý do:

1/ Không xin được biên chế nhân sự. Báo thơ đã hình thành được 2 năm nhưng cơ chế, biên chế, tổ chức cho một ban biên tập ổn định cho tờ báo là không có; không có những người làm trực tiếp ở báo. Một số nhà thơ được mời tham gia cộng tác theo kiểu “làm thêm” thôi. Vì vậy, hầu hết các công việc từ đọc bài vở, biên tập, liên hệ trả lời bạn đọc, đặt bài, lên trang… thậm chí cả đọc dò mo-rat đều là một mình tôi. Vì thế, tôi quá mệt mỏi. Làm quá nhiều, huy động thời gian và trí lực cho báo Thơ quá nhiều nên tôi không còn thời gian để viết, để làm sách nữa. Mà với người làm nghề văn thì công việc làm báo ảnh hưởng, chi phối rất lớn. Đây là lý do quan trọng để tôi trả lại báo Thơ cho Văn nghệ.

2/ Không được tự chủ. Ban lãnh đạo báo Văn Nghệ không thực sự ủng hộ cho báo Thơ phát triển. Đấy là lý do kỳ lạ nhất. Anh Hữu Thỉnh là TBT một đường, anh TVT phó TBT một nẻo. Những gì anh Thỉnh hứa thì anh Tuấn bảo không được. Cơ chế như thế rất khó cho người làm báo: Ban biên tập báo Thơ không được phép phát hành báo, không được làm việc với các hệ thống phát hành, không được tự lo quảng cáo để mở rộng bạn đọc. Đến trà nước tiếp cộng tác viên cũng phải xin Ban BT báo Văn Nghệ. Vì báo Thơ vẫn chỉ là phụ bản của báo Văn nghệ nên rất “bó chân bó tay”, khó làm lắm. Thế thì tôi có tài thánh cũng chịu.

– Đâu là những cái khó mà anh phải chấp nhận khi đảm đương công việc?

– Sau 3 số đầu ra theo từng quý (3 tháng một kỳ) có tính chất thăm dò và chuẩn bị, đến tháng 10/2003 thì ra hằng tháng. Đây là một tờ báo hẳn hoi gồm 24 trang với nhiều chuyên mục. Để ra được báo, khối lượng bài vở phải đọc trong một tháng ít nhất là 500 bài thơ, những dịp cuối năm có khi phải đọc đến cả nghìn bài. Nên biết thêm là ngoài khoảng 40-50 bài thơ/một số chiếm chừng 4 trang, còn lại 18 trang là đăng các bài viết, diễn đàn, ý kiến, các chuyên mục. Bài vở thì bạn viết gửi đến rất nhiều, nhưng muốn có chất lượng cao thì phải đặt bài thêm, phải biết chọn mặt gửi tên, ai rành nhất, ai chuyên môn vấn đề gì thì mời họ viết. Đặc biệt là bài chuyên đề cho từng số…

– Anh tự đánh giá tờ báo mình làm ra sao?

– Báo thơ đã thổi lên luồng gió thơ ca mới, hấp dẫn, lôi hút bạn đọc bạn viết cả trong nước lẫn ngoài nước. Báo Thơ đã đi đúng hướng, giới thiệu được tiềm năng thơ ca của đất nước từ bậc tiền bối lão làng đến các nhà thơ trẻ. Đặc biệt, báo đã làm được một số điều như: giới thiệu lại một số nhà thơ chưa được hiểu đúng trong quá khứ, qua đó khẳng định được sự đóng góp của họ đối với văn đàn đất nước mà quan trọng là những nhà thi tài trong nhóm Nhân Văn – Giai Phẩm; đăng tải được những tư liệu khá quan trọng thuộc về lịch sử hay scandal thơ ca, chẳng hạn “Biên bản cuộc họp về tập thơ Cửa mở của Việt Phương”, cách đây hơn hai mươi năm vừa in đã bị thu hồi mà không biết rõ nguyên do… (Tất nhiên, còn rất nhiều tư liệu hay, liên quan đến thơ ca, hành trình của thơ ca trong mỗi giai đoạn… vẫn đang còn nằm ở đâu đó và những người làm báo Thơ nếu có dịp nên tiếp tục mạch này).

Những điều đó, báo Thơ đã làm để ghi nhận, đánh giá và tôn vinh thơ ca Việt Nam. Ngoài ra, còn có mảng thơ ca hải ngoại, nước ngoài, không chỉ là giới thiệu nội dung mà còn chuyển tải thông điệp của thơ ca thế giới qua những phong cách thể hiện của từng dân tộc khác nhau… Nhìn chung, mỗi số báo vẫn có được những bài đinh, có giọng điệu riêng, theo tầm quốc-gia-thơ, thế-gới-thơ chứ không giới hạn vùng miền…

– Nghe đâu sau khi anh nói “từ giã” công việc làm báo Thơ, Tổng biên tập báo Văn nghệ – Hữu Thỉnh đã đề nghị anh ở lại với một mức lương khá cao (thậm chí rất cao so với mặt bằng chung của báo Văn nghệ) và anh đã từ chối…

– Có ý kiến nói rằng Nguyễn Trọng Tạo làm reo để đòi lương. Thực tế, mỗi số báo tôi được trả 1,5 triệu đồng (gần một năm đầu là 500.000 đồng/số, sau nâng lên 800.000 đồng). Nhiều người nghĩ là do lương ít quá nên tôi thôi không làm, họ nghĩ vậy cũng có cơ sở vì không ai làm một tờ báo mất quá nhiều sức như thế mà lại có thu nhập thấp như vậy. Khi tôi xin nghỉ, anh Hữu Thỉnh có đề nghị tôi tiếp tục ở lại với mức lương cao hơn cả Tổng biên tập, nhưng tôi không muốn xử sự theo cách đó. Thực tế, tôi không phải là biên chế của báo Văn nghệ. Tôi làm tờ Âm Nhạc của Hội Nhạc Sĩ. Nhưng tôi đã làm báo Thơ với tư cách là Trưởng ban biên tập, như là một ông chủ (dù thực ra chỉ là khách, các cộng sự của tôi cũng là khách). Hai năm làm khách là đã quá lâu rồi, mà báo Thơ muốn chạy dài hơi cần có người chủ thực sự.

– Với tư cách của người đi trước, anh có “chỉ điểm” ai sẽ tiếp tục làm báo thơ và có “nhời” nào giã bạn với báo Thơ?

– Tôi có đề nghị anh Nguyễn Quang Thiều, nhưng anh Thỉnh có vẻ “không hợp”, nên tôi đã đề nghị anh Ngô Thế Oanh. Nếu có một người thẩm thơ nhạy cảm, tôn trọng thơ, tôn trọng người làm thơ, tôn trọng bạn đọc và giỏi nghề báo, chắc chắn báo Thơ sẽ hấp dẫn. Ngược lại, thì nó chỉ là một tờ báo nhợt nhạt, cho ra vẻ có báo mà thôi. Tôi nghĩ rằng, điều quan trọng nhất là báo Thơ phải sao cho CaoSang như chính Thơ vậy. Và để làm được điều đó, không đơn giản; ngoài trí tuệ, công sức, tấm lòng còn cần có sự can đảm và dũng cảm.

– Anh hy vọng điều gì ở báo thơ sau khi anh nghỉ?

– Tôi hy vọng những người mới sẽ làm báo thơ sinh đông và sâu sắc hơn nữa. Nhưng nếu những người thực hiện đều đã cao tuổi, tuổi hưu rồi thì cũng rất khó để báo Thơ trẻ trung hơn. Anh Hữu Thỉnh cũng đang lo điều đó, vì anh đã từng làm với tôi, và anh nói “Làm báo với Nguyễn Trọng Tạo thì Thỉnh khỏe”. Tuy vậy, làm thơ và làm báo rất khác nhau; mà làm báo Thơ thì không phải ai cũng hình dung hết cái sự khó của nó.

– Cám ơn anh.

ĐOÀN NGỌC THU thực hiện

Trả lời

Thư điện tử của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *

*
*