Home » Bài của bạn » EVA MUCKOVA: ĐẾN VIỆT NAM TÔI NHƯ ĐƯỢC TRỞ VỀ NHÀ

EVA MUCKOVA: ĐẾN VIỆT NAM TÔI NHƯ ĐƯỢC TRỞ VỀ NHÀ

TRẦN THỊ TUỆ ANH thực hiện

Eva Muckova là nhà thơ Slovakia, từng có 8 năm sinh sống và làm việc tại Việt Nam, chính vì vậy có một tình yêu đặc biệt dành cho Việt Nam, và mang một tính cách rất Việt Nam. Trong Hội nghị Quốc tế Quảng bá Văn học Việt Nam lần thứ III và Liên hoan Thơ châu Á – Thái Bình Dương lần thứ II, Eva Muckova cũng tham dự. Tới Việt Nam lần này cũng như chuyến trở về nhà, bởi chị đã coi đây là quê hương thứ hai của mình. Bên lề của các hoạt động văn học nói trên, phóng viên báo Văn nghệ đã có cuộc trò chuyện ngắn với nhà thơ nữ này.

Trái sang: Tuyết Nga, Eva Muckova, Nguyễn Trọng Tạo, Như Bình - Ảnh: Ngô Đức Hành.

Trái sang: Tuyết Nga, Eva Muckova, Nguyễn Trọng Tạo, Như Bình – Ảnh: Ngô Đức Hành.

Chào nhà thơ Eva Muckova, cá nhân tôi cũng như nhiều bạn bè văn chương rất ấn tượng trong buổi tối khai mạc Liên hoan Thơ Châu Á – Thái Bình Dương lần thứ II, tại Nhà hát lớn Hà Nội, tối ngày 6-3-2015, khi chị lên đọc bài thơ Quả mít của nữ sĩ Hồ Xuân Hương, với giọng nói tiếng Việt rất sõi và duyên dáng. Chị có thể nói rõ hơn lý do tại sao chị đã đọc bài thơ đó không?

Tôi nghĩ bà Hồ Xuân Hương là một nhà thơ tài danh của Việt Nam, bà còn được mệnh danh là Bà chúa thơ Nôm. Với tư cách là người nghiên cứu văn học Việt Nam, tôi vô cùng ấn tượng về thơ của bà. Chính vì vậy mà tôi đã dịch 80 bài thơ của Hồ Xuân Hương sang tiếng Slovakia và in thành tập. Tới dự Liên hoan thơ  tại Việt Nam lần này là cơ hội để cho tôi thể hiện tình yêu của mình dành cho thơ Hồ Xuân Hương.

Dịch 80 bài thơ của Hồ Xuân Hương, quả là con số ấn tượng, hẳn là chị phải rất kì công trong việc nghiên cứu sưu tầm. Bởi, một số tập thơ của Hồ Xuân hương  in tại Việt Nam, mà tôi từng được đọc cũng không có số lượng bài nhiều như thế.

Đúng là tôi đã phải nghiên cứu, sưu tầm thơ Hồ Xuân Hương trong thời gian khá dài. Tác phẩm dịch thơ Hồ Xuân Hương của tôi có lẽ là cuốn sách đầy đủ nhất về thơ của bà được dịch sang ngôn ngữ khác và in ngoài lãnh thổ Việt Nam.

Eva Muckova đọc thơ tại Nhà hát lớn Hà Nội.

Eva Muckova đọc thơ tại Nhà hát lớn Hà Nội.

Điều gì ở thơ Hồ Xuân Hương đã lôi cuốn chị đến vậy?

Trước hết đó là tư tưởng táo bạo, tính cách mạnh mẽ của một người phụ nữ sống trong xã hội phong kiến. Sau đó là tài năng sử dụng các hình ảnh, khả năng so sánh, ẩn dụ trong thơ của bà thật tài tình. Thêm nữa là sự thông minh, hóm hỉnh đến sắc sảo của bà khiến người đời phải nghiêng mình kính phục.

Đúng là thơ Hồ Xuân Hương độc đáo ở hình ảnh, sự chơi chữ trong lối so sánh, ẩn dụ, bên cạnh đó là nhịp điệu của câu chữ, tạo nên sự ngân vang của âm thanh của giai điệu. Vậy thì khi dịch sang tiếng Slovakia, làm sao chị có thể chuyển tải hết được những điều đó.

Dịch thơ Hồ Xuân Hương quả thật là vô cùng khó, khi chuyển ngữ thì người dịch cũng chỉ có thể chuyển tải được tinh thần, giá trị nghệ thuật cốt lõi mà Hồ Xuân Hương đã thể hiện, ví dụ như cách nói tục giảng thanh của bà chẳng hạn. Sau đó thì tôi cũng phải dùng đến chú thích để dẫn giải cho các câu thơ. Tất nhiên, giống như thơ Việt, thơ Slovakia cũng có những vần điệu, có hình ảnh so sánh hay ẩn dụ, và tôi đã phải vận dụng hết mức có thể.

Và rồi, bạn đọc ở đất nước chị đã đón nhận thế nào?

Ồ, thật là kì diệu, vì bạn đọc ở đất nước chúng tôi đã tỏ ra rất thích thú và đón nhận tác phẩm đó nồng nhiệt. Sự đón nhận đó của họ đã làm tôi rất bất ngờ, nó vượt ra khỏi sự trông đợi ban đầu của tôi.

Ngoài dịch thơ Hồ Xuân Hương, chị có dịch thơ của tác giả Việt Nam nào khác không?

Tôi mới chỉ dịch Hồ Xuân Hương, nhưng sắp tới sẽ dịch các tác giả thơ đương đại của Việt Nam. Đặc biệt tôi sẽ hoàn thành nốt công việc mà trước đây bố tôi đã làm, đó là dịch thơ Bác Hồ.

Ồ, vậy là bố chị cũng là một người nghiên cứu văn học Việt Nam?

Vâng, đúng rồi. Ông là một người rất yêu đất nước, con người cũng như văn học Việt Nam. Ông là bạn thân với các nhà văn nhà thơ rất nổi tiếng của Việt Nam như: Nguyễn Bính, Nguyễn Tuân, Tô Hoài, Xuân Diệu… Nhiều người trong số họ đã từng sang đất nước tôi và ở trong nhà tôi. Bạn biết không tôi đã từng được tiếp xúc với những con người tuyệt vời đó đấy (cười). Bạn cũng không thể có được may mắn đó như tôi đâu.

Thật tuyệt. Vậy thì tôi đã biết tình yêu Việt Nam của chị đã bắt từ đâu rồi.

(cười tươi) Vâng, chính bố tôi là người đã truyền cho tôi tình yêu Việt Nam. Đối với tôi Việt Nam chính là quê hương thứ hai.

Chị bắt đầu học tiếng Việt từ khi nào?

Từ 15 năm trước, sau khi bố tôi mất một thời gian, tôi đã quyết định sang đây để học tiếng Việt. Người ngồi cạnh tôi đây, nhà thơ Tuyết Nga là người bạn thân thiết với tôi từ hồi đó, chúng tôi cùng học một lớp với nhau.

Chị thấy người bạn gái Việt Nam này của mình thế nào?

(quay sang nhìn nhà thơ Tuyết Nga cười) Tuyệt vời, hóm hỉnh và nữ tính, chúng tôi đã có quá nhiều kỉ niệm với nhau, thậm chí đã từng trốn học đi lang thang khắp phố phường, la cà các quán xá của Hà Nội. Tôi biết rất nhiều những quán ăn ngon mà có khi bạn không biết đâu nhé. Trong thời gian học ở Việt Nam tôi đã có mối tình với một người đàn ông Việt Nam. Điều này là bí mật nhé (cười).

Vậy là chị ở Việt Nam mấy năm?

Sau khi học xong, tôi lấy chồng người Nga, anh ta cũng là người nghiên cứu về văn hóa Việt Nam, nhưng khi đó lại đang làm cho ngành dầu khí tại Vũng Tàu. Chính vì vậy mà khoảng thời gian tôi sống ở Việt Nam khá lâu, 3 năm sống ở miền Bắc và 5 năm sống ở miền Nam. Chính vì vậy, mỗi lần đến Việt Nam, tôi như được trở về nhà.

Cảm ơn chị. Chúc chị hạnh phúc, thành công, chúc cho tình yêu đối với Việt Nam của chị luôn tràn đầy.

(Nguồn: Báo Văn nghệ)

Trả lời

Thư điện tử của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *

*
*